بازآمدن محمّد به اين جهان نمىنمايد . » [ وى ] داخل زمرهء يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ « 1 » [ شده ] بر اين مدعاى باطل استدلال به آيهء كريمهء إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ « 2 » مىنمود . و گروهى از اهالى مصر مصاحبت به او اختيار كردند . بعد از آنكه ابن سبا اين امر را در خاطر آن جماعت راسخ گردانيد ، گفت : « هر پيغمبرى را وصىّ و قائم‌مقامى است ، و وصىّ محمّد على است ، و عثمان خلافت را به غير حقّ گرفته . » و آغاز طعن و عيب در امر و اعمال وى كرد و اظهار امر به معروف و نهى از منكر مىنمود و دلهاى مردم را به جانب خود مايل مىساخت ، و مىگفت : « من اگرچه عمّال عثمان را از عمل معزول نمىتوانم ساخت ، امّا ايشان را به معروف امر و از منكر نهى مىتوانم كرد . » و دلهاى مردم را به جانب خود مايل مىساخت . و مردم چون از عمّال و حكّام عثمان خصوصا اهالى مصر از عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح آزرده بودند در اين معنى با وى متّفق شدند . پس ابن سبا كه دعوت خود را منتشر مىساخت ابواب مراسلت و مكاتبت با فوجى از طاعنان « 3 » و باغيان عثمان كه در كوفه بودند مفتوح گردانيده و بر آن اتّفاق نمودن كه در فلان تاريخ معيّن از هرناحيه گروهى به مدينه روند و از عثمان طلب خلع خلافت نمايند و ديگرى را از اصحاب رسول ، صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، كه سزاوار خلافت و شايستهء امامت عامّهء مسلمانان دانند به جاى وى بردارند . و چون ميقات موعود رسيد طايفه‌اى از رؤساى مصر - مثل عبد الرّحمن بن عديس بلوى « 4 » ، كنانة بن بشر ليثى ، [ و ] سودان بن حمران سلونى « 5 » با ششصد نفر و به قولى هزار نفر ، امير ايشان غافقىّ بن حرب عكىّ - و زمرهء اهل كوفه - مانند زيد بن صوحان عبدى ، زياد بن نضر « 6 » حارثى ، عبد اللّه بن اصم عامرى و زيد بن قيس نخعى با دويست يا سيصد يا پانصد نفر ، مقدّم ايشان مالك اشتر نخعى - و گروهى از بصره مثل حكيم بن جبلة عبدىّ ، ذريج « 7 » بن عباد عبدىّ ، بشر بن شريح قيسى و ابن محترش با عددى قريب به اهالى كوفه [ 25 الف ] و مقدّم ايشان حرقوص بن زهير سعدى - جمله از بلاد و ديار خويش در شوّال خمس و ثلثين [ - 35 ه . ق . ] از هجرت بيرون آمدند ؛ سخن اينكه مقصد و مقصود ما حجّ خانهء كعبه است ، و مصريان طالب علىّ بن ابى طالب ، بصريان قاصد طلحة بن عبيد اللّه ، و كوفيان خواهان زبير بن

--> ( 1 ) . تا سخنان ( تورات ) را از جايگاه خود برگردانند ؛ ( مائده ، 13 ) . ( 2 ) . ( اى رسول ) البته خدايى كه تبليغ احكام قرآن را بر تو واجب كرده مسلّما تو را به سوى بازگشتگاه بازگرداننده است ؛ ( قصص ، 85 ) . ( 3 ) . ق : طاغيان . ( 4 ) . عبد الرحمان بن عديس بلوى : از اصحاب شجاع رسول اللّه ( ص ) است . در فتح مصر شركت داشته و در سال سى و ششم هجرى به فرمان معاويه كشته شده است ؛ - اسد الغابه ، ج 3 ، ص 310 . ( 5 ) . العبر و نهاية الأرب : سكونى . ( 6 ) . هرسه نسخه : نفر حارثى . ( 7 ) . هرسه نسخه : دايح .